ซากดึกดำบรรพ์ หรือ ฟอสซิล (Fossils)

        เรารู้จักรูปแบบของสิ่งมีชีวิตในอดีต เพราะว่าซากชีวิตโบราณเหล่านั้นถูกเก็บรักษาไว้ในรูปของซากกระดูก เปลือกหอย ในชั้นหินที่ ประกอบเป็นเปลือกโลก เรียกกันว่า ซากดึกดำบรรพ์ หรือฟอสซิล (Fossil) เป็นบันทึกที่ทำให้เรารู้เรื่องราวอันสวยงามของพืชและสัตว์ ซึ่งเวียนว่ายอยู่ในมหาสมุทร หรืออาศัยอยู่บนผ่นดิน ย้อนกลับไปในม่านหมอกอันมืดมนของช่วงอดีตอันยาวไกล เผยให้เห็นชีวิตโบราณ ยุคแรกเริ่ม ตั้งแต่มหายุคพรีแคมเบรียน เมื่อกว่า 3,000 ล้านปีมาแล้ว เป็นสิ่งมีชีวิตที่มีเซลส์เพียงหนึ่งเดียว มีรูปแบบที่เรียบง่าย แล้วต่อมา จึงวิวัฒนาการเป็นชีวิตซับซ้อน ซากชีวิตเหล่านี้ถูกเก็บรักษาไว้ในหิน ให้นักโบราณชีววิทยา ผู้ซึ่งเป็นนักธรรมชาติวิทยาแห่งยุคโบราณ ศึกษาและจินตนาการ สร้างขึ้นมาเป็นภาพให้เห็นถึงสภาพแวดล้อมโบราณ และความเป็นอยู่ของชีวิตที่เคยมีอยู่ในโลกแห่งอดีต เมื่อหลายสิบ หลายร้อยล้านปีมาแล้ว
        โลกของเรากำเนิดมาเมื่อประมาณ 4,600 ล้านปีมาแล้ว นักธรณีวิทยาได้ทำการศึกษาอายุของชั้นหิน โดยวิธีการทางวิทยาศาสตร์ จากแร่กัมมันตรังสี และโดยการเปรียบเทียบซากดึกดำบรรพ์ซึ่งพบอยู่ในชั้นหิน ก็สามารถจัดแบ่งประวัติของโลกในแต่ละช่วงเวลา เป็นตารางอายุทางธรณีวิทยา
         หินชั้นที่มีอายุมากกว่า 600 ล้านปีจะไม่มีซากสิ่งมีชีวิตอยู่เลย เรียกว่าช่วงไม่มีสิ่งมีชีวิต (Cryptozoic หรือ hidden life) ซึ่งหมายถึงส่วนที่มีอายุมากกว่ายุคแคมเบรียน (Cambrian)
         ซากดึกดำบรรพ์ที่มีช่วงอายุสั้น กล่าวคือมันจะเจริญเติบโตอย่างมากในช่วงเวลาทางธรณีวิทยาหนึ่ง แต่หลังจากนั้นมันจะตาย หรือสูญพันธุ์จนหมด หรือเกือบหมด และเมื่อตายลงไปแล้ว ก็ทับถมอยู่ในหินเป็นซากดึกดำบรรพ์ต่อไป ซากเหล่านี้เรียกว่า ซากดัชนี (index fossil) ซึ่งจะมีความสำคัญมากในทางการกำหนดอายุของหิน

A small carnivorous dinosaur, Coelophysis, found at Ghost Ranch, New Mexico.